Veilig en Gezond werken op Daken

Werken op daken is een gevaarlijke activiteit, zo blijkt keer op keer. Jaarlijks gebeuren er nog steeds talrijke ongevallen, waarvan sommige met dodelijke afloop, doordat werknemers tijdens het werk van het dak vallen.

Zo constateerde ook de Arbeidsinspectie. Tijdens de operatie Stofkam, in het najaar van 2000, werd vastgesteld dat valgevaar in de bouw en bij renovatiewerk nog steeds een van de grootste problemen is, door onder andere het veelvuldig ontbreken van valbescherming.

De praktijk is dat werkgevers en werknemers onnodige risico’s nemen door onjuiste, onvolledige of zelfs in het geheel geen maatregelen en voorzieningen tegen valgevaar te treffen.

Ook in 2003 en 2004 werden door de Arbeidsinspectie in het kader van de Europese campagne, grootscheepse controleacties opgezet voor het voorkomen van valgevaar. Met de slogan ‘je bent SPIDEY niet’ werden werknemers en werkgevers extra gewezen op hun verantwoordelijkheden. Ook de opdrachtgevers werden in deze campagne gewezen op de door hen te nemen arbomaatregelen bij ontwerp, beheer en onderhoud van gebouwen.

Uit een voorzichtige inventarisatie blijkt dat er in meer dan 20% van de projecten in uitvoering onvoldoende rekening gehouden is, of wordt, met risico van vallen van hoogte.

Dit betreft niet alleen die projecten waar de standaard dakrandbeveiliging geen directe uitkomst biedt.
Ook daar waar deze zeer gemakkelijk plaatsbaar zijn, wordt door onbenulligheid (te weinig hekwerken op het werk, hekwerken niet verplaatsen want het is zo lastig, verschillende systemen door elkaar, gebreken aan het hekwerk van bevestigingsmiddelen, verkeerde ballast blokken enz…enz….) niet veilig gewerkt.

Het gevolg is dat werknemers en werkgevers tegen de lamp lopen en geconfronteerd worden met stillegging van werkzaamheden door de Arbeidsinspectie, processen verbaal en persoonlijke boetes aan werknemers en/of onderaannemers worden opgelegd.

PROJECT DAKWERK 2008:

ARBEIDSINSPECTIE CONSTATEERT VEEL FOUTEN BIJ DAKDEKKERS

Bijna 70% overtredingen!

Bijna een jaar na afloop van het inspectieproject Dakwerk 2008 heeft de Arbeidsinspectie de resultaten van dit project bekend gemaakt. In de tweede helft van 2008 hebben 35 inspecteurs bijna 900 objecten bezocht, waarvan de helft platte daken. Daarnaast zijn ook de hellende, rieten, leien en metaaldaken bezocht. Bij 70% van de objecten werden een of meer overtredingen geconstateerd.

De meeste overtredingen waren bij de platte daken. Het betrof hierbij voornamelijk afwezigheid of onjuist gebruik van dakrandbeveiliging, afzetting/dichtleggen sparingen, gebruik ladders. Naast werkgevers zijn ook 11 dakdekkers beboet, hetgeen vrij uitzonderlijk kan worden genoemd. In de onderzoeksperiode zijn 148 ongevallen gemeld. Hierbij vielen 10 dodelijke slachtoffers te betreuren en liepen 18 personen ernstig letsel op. Bij de overige ongevallen moesten toch nog 97 personen in het ziekenhuis worden opgenomen.

Ook complimenten voor bedrijven

Landelijk projectleider Jan Boer gaf bij de toelichting op de resultaten van het project aan dat de Arbeidsinspectie bedrijven die veiligheid goed hadden geregeld ook hadden bericht; deze bedrijven ontvingen een complimentenbrief. Daarnaast gaf hij aan dat in 95% van de situaties waarbij sprake is van valgevaar, een technische maatregel de oplossing kan vormen.

Conclusies en aanbevelingen 

• Besteed meer aandacht aan veiligheid bij de werkvoorbereiding.
• Werk samen met opdrachtgever en onderaannemers.
• Spreek gebouweigenaar aan bij afwezigheid van permanente voorzieningen voor valgevaar.
• Zonder valbeveiliging werken boven 2.5 meter hoog is niet toegestaan!
• Pas in eerste instantie altijd collectieve middelen (hekwerken) toe. Persoonlijke valbeveiliging alleen toegestaan bij kortdurende werkzaamheden volgens afspraken en voorwaarden A-blad Platte daken.
• Besteed meer aandacht aan voorlichting, instructie en toezicht

Reactie sociale partners

De vertegenwoordigers van de vakbonden en brancheorganisatie VEBIDAK gaven aan

erg geschrokken te zijn van de resultaten. Hoewel er op brancheniveau al veel wordt gedaan

is er, mede op basis van de feiten vastgesteld door de Arbeidsinspectie, reden om de aandacht voor veiligheid en gezondheid nog verder te verbeteren. In 2010 zijn hiervoor al de nodige acties gepland: de invoering van de arbocatalogus Platte daken, extra aandacht voor arbovoorlichting en scholing, en de activiteiten van het platform Preventie valgevaar gericht op gebouweigenaren.

De belangrijkste tips voor veilig en gezond werken op daken:

• Veilig werken is verantwoording voor Eigen LIJF en Leden
• Veilig werken is ook een verantwoording voor COLLEGA’S en andere werknemers
• Veilig werken is ook rekening houden met derden op en om de bouwplaats (flatgebouwen/woningen enz…enz…)
• Veilig werken betekent discipline en nuchter verstand gebruiken
• Veilig werken begint al bij het opnemen en calculuren van de werkzaamheden
• Veilig werken is een verplichting voor ons allen

De belangrijkste risico's van werken op daken zijn als volgt samen te vatten:

• Het vallen van hoogte bij het betreden van het dakvlak
• Het vallen van hoogte door het ontbreken van een veilige randbeveiliging
• Het vallen van hoogte bij het belopen van het dakvlak langs de dakrand en langs lichtstraten en/of overige aanwezige daksparingen welke niet zijn voorzien van beveiliging en/of markering
• Het ontstaan van brand

De belangrijkste standaard maatregelen:

• Dakrandbeveiliging van werkplek plus aan weerszijde 4 meter
• Dakrandbeveiliging van 4 meter aan weerszijde van de ladder (daktoegang)
• Dakrandbeveiliging van 4 meter aan weerszijde van de ladder (tweede vluchtweg)
• Dakrandbeveiliging van 4 meter aan weerszijde van ladderlift, stortkokker etc.
• De overige dakdelen voorzien van een markering, deze kan bestaan uit rood/wit kunststof ketting en/of lint. De markering wordt op een afstand van 2 meter uit de dakrand gemeten aangebracht

Gebruik per werkobject 1 soort dakrandbeveiliging en de daarbij behorende ballastblokken.
Controleer voor aanvoer naar het werk de beveiliging op gebreken en/of het ontbreken van onderdelen, vervang indien nodig de beschadigde onderdelen.
Maak voor het aanbrengen van de dakrandbeveiliging altijd gebruik van een goedgekeurde harnasgordel.

Bij een dakhelling van 10 tot 15 graden is het aan te bevelen om extra ballastblokken op de liggers te plaatsen.

Rondom lichtstraten/koepels, sparingen en dakramen dient altijd een deugdelijke beveiliging te worden aangebracht.

Indien er geen en/of onvoldoende dakopstand aanwezig is en gevaar ontstaat dat voorwerpen of materiaal naar beneden kunnen vallen dient er een kantplank met een breedte van 15 centimeter te worden aangebracht.

Wanneer tijdens de werkzaamheden gebruik wordt gemaakt van een ladderlift, stortkoker en container ontstaat gevaar voor derden. Het gebied rondom lift, stortkoker, container en ladder moet worden afgezet d.m.v. hekken, kunststof en/of rood/wit lint.
Denk ook aan de veiligheid van eigen werknemers, tijdens verticaal transport is het verplicht zowel beneden als op het dak een helm te dragen.

Preventie maatregelen:

• In de directe nabijheid van de werkplek minimaal 2 stuks brandblussers, met inhoud van 12 kg ABC poeder, onder druk en geldige keuring. Bij meerdere en verder uit elkaar gelegen werkplekken, extra brandblussers plaatsen
• Bij het gebruik van een bitumenkachel, welke voorzien dient te zijn van een thermostaatbrander, moet in de directe nabijheid extra brandblusser, emmer met inhoud van 5 kg bluspoeder en een blusdeken aanwezig zijn

Deze maatregelen kunnen alleen genomen worden als er sprake is van een "vlak" daksituatie.
Voor daken met een helling van 15 graden en hoger gelden extra beveiligingen.

De hierboven genoemde risico's en daarbij te nemen maatregelen zijn vastgelegd in het A-blad platte daken.